loading...

مرجع تخصصی بروزترین مقالات طراحی اپلیکیشن

بازدید : 30
شنبه 11 مرداد 1404 زمان : 14:49


لهجه نرم‌افزار نویسی اندروید با پایتون (Phyton)


گسترش نرم افزار‌های اندروید با پایتون قابلیت‌پذیر میباشد، ولی منش آن پاره ای متعدد از لهجه‌های مهم اندروید مانند جاوا یا این که کاتلین میباشد. به صورت بی واسطه نمی‌توانید از پایتون تحت عنوان لهجه مهم برای تشکیل داد نرم افزار‌های اندروید استعمال فرمائید به گونه ای که مستقیماً با Android SDK طراحی اپلیکیشن در مشهد تعامل داشته باشید.

با این درحال حاضر، یکسری قاب‌ورک و ابزار وجود داراست که به شما قابلیت و امکان می دهد با استعمال از پایتون برای پلتفرم اندروید نرم افزار بسازید:

کادر‌ورک‌های مهم برای بسط نرم افزار اندروید با پایتون:

Kivy: یک قاب‌ورک متن‌گشوده و چندسکویی برای تشکیل داد رابط‌های کاربری نوآورانه (NUI) میباشد. نرم‌افزار‌های Kivy میتوانند روی اندروید، iOS، ویندوز، macOS و لینوکس ایفا شوند. Kivy از OpenGL ES 2 برای تسریع گرافیکی استعمال می‌نماید و تیم‌ای از ویجت‌های سفارشی را ارائه می دهد.
BeeWare (Toga): گروه‌ای از ابزارها میباشد که به شما قابلیت می دهد نرم افزار‌های نیتیو با رابط کاربری نیتیو را با پایتون بنویسید و آن ها را روی پلتفرم‌های گوناگون برای مثال اندروید، iOS، ویندوز، macOS، لینوکس و اینترنت ساکن نمایید. Toga یک باکس ابزار GUI نیتیو میباشد که ظواهر و اخلاق نرم افزار‌ها را مبنی بر با پلتفرم مقصود ضمانت می‌نماید.
Chaquopy: یک SDK پایتون برای توسعه و گسترش نرم افزار‌های اندروید میباشد که به شما قابلیت میدهد کد پایتون را از درون کد جاوا/کاتلین خویش فراخوانی فرمایید و به بخش اعظمی از بسته‌های پایتون فرد ثالث دسترسی داشته باشید.
Buildozer: ابزاری از پروژه Kivy میباشد که فرایند بسته‌بندی نرم افزار‌های پایتون برای اندروید (و بقیه پلتفرم‌ها) را اتوماتیک می‌نماید. Buildozer پیش‌نیازها را دانلود و تهیه می‌نماید و یک پوشه APK (یا این که AAB) قابل نصب ساخت‌و‌ساز می‌نماید.
Briefcase: ابزاری از پروژه BeeWare میباشد که پروژه‌های پایتون را به نرم افزار‌های غیر وابسته برای پلتفرم‌های متعدد به عنوان مثال اندروید بسته‌بندی می‌نماید.
python-for-android (p4a): ابزاری که ترجمه کننده پایتون و تعلق‌های آن را برای دستگاه‌های اندروید کامپایل می‌نماید و آن را با کد پایتون شما بسته‌بندی می‌نماید. Buildozer معمولاً از p4a در پس‌قضیه استعمال می‌نماید.
نکات اساسی در امر بسط اندروید با پایتون:

کارایی: در مجموع، نرم افزار‌های مندرج با پایتون ممکن میباشد به اندازه نرم افزار‌های نیتیو درج شده با جاوا یا این که کاتلین از دید تلاش باصرفه نباشند، چون یک لایه مازاد از ترجمه یا این که کادر‌ورک وجود دارااست.
دسترسی به APIهای نیتیو: کادر‌ورک‌هایی مانند Kivy و BeeWare ابزارهایی را برای دسترسی به برخی از APIهای نیتیو اندروید مهیا می‌نمایند، البته ممکن میباشد دسترسی به کل خصوصیت‌های توسعه یافته به سادگی در گویش‌های نیتیو نباشد.
ظواهر و شم نیتیو: نرم افزار‌های Kivy از ویجت‌های سفارشی به کارگیری می‌نمایند، به این ترتیب ممکن میباشد ظواهر و حس متفاوتی نسبت به نرم افزار‌های به طور کاملً نیتیو داشته باشند. BeeWare کوشش می‌نماید تا با به کار گیری از ویجت‌های نیتیو هر پلتفرم، این مورد را حل نماید.
جامعه و اکوسیستم: جامعه و اکوسیستم توسعه و گسترش اندروید با جاوا و کاتلین بسیار بزرگتر و بالغ‌خیس میباشد، براین اساس ممکن میباشد منابع آموزشی و کتابخانه‌های بیشتری برای آنها در دسترس باشد.
چه هنگامی از پایتون برای گسترش اندروید به کارگیری کنیم؟

زمانی که می خواهید یک نرم افزار چندسکویی با یک کدبیس واحد بسازید.
زمانی که دسته شما تجربیات بیشتری در پایتون دارااست و میخواهید از این علم استعمال نمائید.
برای ایجاد کرد مثال‌های نخستین سریع یا این که نرم افزار‌های داخلی.
برای نرم افزار‌هایی که رابط کاربری بسیار سفارشی دارا هستند (Kivy).
زمانی که میخواهید ظواهر و حس نیتیو را در کنار چندسکویی بودن داشته باشید (BeeWare).
در صورتی‌که غرض اساسی شما گسترش نرم افزار‌های اندروید با شایسته ترین تلاش و دسترسی بدون نقص به تک تک APIهای نیتیو میباشد، یادگیری جاوا یا این که کاتلین همچنان پیشنهاد می شود. ولی در شرایطی که چندسکویی بودن و سهولت توسعه و گسترش با پایتون برای شما حق تقدم دارااست، کادر‌ورک‌هایی مانند Kivy و BeeWare مورد‌های بسیار خیر می‌باشند.

گویش اپ نویسی اندروید با لوآ Lua
قابلیت گسترش نرم افزار‌های اندروید با به کارگیری از گویش اپ‌نویسی Lua نیز وجود دارااست، البته شیوه آن شبیه پایتون، از روش قاب‌ورک‌ها و موتورهای بازی میباشد که از Lua تحت عنوان گویش اسکریپت‌نویسی به کار گیری می‌نمایند. به صورت بی واسطه نمی‌توانید از Lua برای ایجاد کرد نرم افزار‌های اندروید با تعامل بدون واسطه با Android SDK به کار گیری نمائید.

قاب‌ورک‌ها و موتورهای بازی اساسی برای گسترش نرم افزار اندروید با Lua:

Corona SDK (Solar2D): این یک موتور بازی توانا و بدون پول میباشد که از Lua تحت عنوان لهجه اسکریپت‌نویسی اساسی خویش به کار گیری می‌نماید. با Corona SDK می توانید نرم افزار‌های گوشی (اندروید و iOS)، بازی‌ها و حتی نرم افزار‌های دسکتاپ بسازید. این SDK تیم‌ای از APIهای توانمند برای مدیر گرافیک، صدا، ورودی مخاطب، کانال‌سازی و غیره ارائه میدهد.
Gideros Mobile: یک موتور بازی متن‌گشوده و بدون‌پول دیگر میباشد که از Lua برای بسط نرم افزار‌های گوشی و بازی‌ها برای اندروید و iOS به کارگیری می‌نماید. Gideros تمرکز بر سرعت و سهولت به کارگیری دارااست و یک IDE (اطراف گسترش یکدست) نیز ارائه می دهد.
Löve2D: یک قاب‌ورک مجانی و متن‌گشوده برای تشکیل داد بازی‌های 2D که از Lua استعمال می‌نماید. اگرچه در مرتبه اولیه برای بازی پیاده سازی گردیده‌است، ولی می‌قدرت از آن برای تشکیل داد نرم افزار‌های معمولی‌خیس اندروید نیز بهره برد. برای استقرار روی اندروید، معمولاً نیاز به به کارگیری از ابزارها و فرآیندهای خاصی دارااست.
طرز کارکرد:

درین نحوه، شما از Lua برای تایپ کردن منطق و کردار نرم افزار خویش در درون قاب‌ورک یا این که موتور بازی به کارگیری می کنید. این قاب‌ورک یا این که موتور بازی مسئولیت تعامل با APIهای نیتیو اندروید، رئیس چرخه حیات نرم افزار و رندر کردن رابط کاربری را بر ذمه داراست.

مزایای توسعه و گسترش اندروید با Lua:

یادگیری آسوده: Lua یک لهجه اسکریپت‌نویسی بی آلایش و مدل میباشد که یادگیری آن نسبتاً سهل وآسان میباشد.
سرعت گسترش: به جهت آسانی و پویایی Lua، گسترش میتواند سریع‌خیس پیش برود، به خصوص برای مثال‌سازی اول و بازی‌ها.
چندسکویی: کادر‌ورک‌هایی مانند Corona SDK و Gideros به شما قابلیت و امکان میدهند با یک کدبیس واحد برای اندروید و iOS نرم افزار بسازید.
جامعه: Corona SDK و Gideros دولت ها فعال و منابع آموزشی خیر دارا‌هستند.
معایب گسترش اندروید با Lua:

کوشش: برای نرم افزار‌های بغرنج با رابط کاربری هنگفت یا این که محاسبات زیاد، کارایی ممکن میباشد به اندازه نرم افزار‌های نیتیو با صرفه نباشد.
دسترسی به APIهای نیتیو: دسترسی بدون واسطه به تک تک APIهای نیتیو اندروید ممکن میباشد محصور باشد و شما به APIهای ارائه گردیده بوسیله قاب‌ورک متعلق خواهید بود.
اکوسیستم: اکوسیستم Lua برای پیشرفت نرم افزار‌های تلفن همراه به اندازه لهجه‌های نیتیو یا این که حتی پایتون و JavaScript تعالی و متنوع وجود ندارد.
محدودیت در رابط کاربری نیتیو: کادر‌ورک‌ها معمولاً از کامپوننت‌های UI سفارشی خویش به کار گیری می‌نمایند، بدین ترتیب ممکن میباشد ظواهر و شم تماماً نیتیو نداشته باشند.
چه وقتی از Lua برای بسط اندروید به کارگیری کنیم؟

بسط بازی: Lua یک گزینش دوست داستنی برای بسط بازی‌های تلفن همراه میباشد، به خصوص با به کارگیری از موتورهایی مانند Corona SDK و Gideros.
مثال‌سازی سریع: آسانی Lua آن را برای تشکیل داد مثال‌های اول و تست ایده‌ها مطلوب می‌نماید.
نرم افزار‌های مطابق محتوا: برای نرم افزار‌هایی که بیشتر بر ارائه محتوا تمرکز دارا‌هستند و نیاز به تعاملات غامض نیتیو ندارند.
گروه مجرب Lua: در صورتی دسته شما تجارب قابل توجهی در Lua داراست، به کارگیری از آن قادر است منفعت‌وری را ارتقا دهد.
در غایت، گزینش Lua برای گسترش اندروید بستگی به نوع نرم افزار، نیازهای عملکردی، تجارب مجموعه و حق تقدم‌های پروژه شما داراست. در‌صورتی‌که مقصود اساسی تشکیل داد یک نرم افزار با رابط کاربری بغرنج و تلاش بالا با دسترسی بی نقص به آحاد خصوصیت‌های نیتیو اندروید میباشد، لهجه‌های نیتیو (جاوا یا این که کاتلین) معمولاً تعیین بهتری می باشند. البته برای بازی‌ها و نرم افزار‌های خاص، Lua از روش قاب‌ورک‌های مو جود میتواند یک مورد کارآمد باشد.

گویش نرم‌افزار نویسی اندروید با HTML5 + CSS + JavaScript
شما می توانید با به کار گیری از HTML5، CSS و JavaScript برای اندروید نرم افزار بسازید. این راه معمولاً از روش قاب‌ورک‌ها یا این که تکنولوژی‌های هیبریدی اعمال می شود. در‌این طریق، شما در واقع یک نرم افزار اینترنت می‌سازید که داخل یک کانتینر نیتیو (Native Container) ایفا می گردد.


لهجه نرم‌افزار نویسی اندروید با پایتون (Phyton)


گسترش نرم افزار‌های اندروید با پایتون قابلیت‌پذیر میباشد، ولی منش آن پاره ای متعدد از لهجه‌های مهم اندروید مانند جاوا یا این که کاتلین میباشد. به صورت بی واسطه نمی‌توانید از پایتون تحت عنوان لهجه مهم برای تشکیل داد نرم افزار‌های اندروید استعمال فرمائید به گونه ای که مستقیماً با Android SDK طراحی اپلیکیشن در مشهد تعامل داشته باشید.

با این درحال حاضر، یکسری قاب‌ورک و ابزار وجود داراست که به شما قابلیت و امکان می دهد با استعمال از پایتون برای پلتفرم اندروید نرم افزار بسازید:

کادر‌ورک‌های مهم برای بسط نرم افزار اندروید با پایتون:

Kivy: یک قاب‌ورک متن‌گشوده و چندسکویی برای تشکیل داد رابط‌های کاربری نوآورانه (NUI) میباشد. نرم‌افزار‌های Kivy میتوانند روی اندروید، iOS، ویندوز، macOS و لینوکس ایفا شوند. Kivy از OpenGL ES 2 برای تسریع گرافیکی استعمال می‌نماید و تیم‌ای از ویجت‌های سفارشی را ارائه می دهد.
BeeWare (Toga): گروه‌ای از ابزارها میباشد که به شما قابلیت می دهد نرم افزار‌های نیتیو با رابط کاربری نیتیو را با پایتون بنویسید و آن ها را روی پلتفرم‌های گوناگون برای مثال اندروید، iOS، ویندوز، macOS، لینوکس و اینترنت ساکن نمایید. Toga یک باکس ابزار GUI نیتیو میباشد که ظواهر و اخلاق نرم افزار‌ها را مبنی بر با پلتفرم مقصود ضمانت می‌نماید.
Chaquopy: یک SDK پایتون برای توسعه و گسترش نرم افزار‌های اندروید میباشد که به شما قابلیت میدهد کد پایتون را از درون کد جاوا/کاتلین خویش فراخوانی فرمایید و به بخش اعظمی از بسته‌های پایتون فرد ثالث دسترسی داشته باشید.
Buildozer: ابزاری از پروژه Kivy میباشد که فرایند بسته‌بندی نرم افزار‌های پایتون برای اندروید (و بقیه پلتفرم‌ها) را اتوماتیک می‌نماید. Buildozer پیش‌نیازها را دانلود و تهیه می‌نماید و یک پوشه APK (یا این که AAB) قابل نصب ساخت‌و‌ساز می‌نماید.
Briefcase: ابزاری از پروژه BeeWare میباشد که پروژه‌های پایتون را به نرم افزار‌های غیر وابسته برای پلتفرم‌های متعدد به عنوان مثال اندروید بسته‌بندی می‌نماید.
python-for-android (p4a): ابزاری که ترجمه کننده پایتون و تعلق‌های آن را برای دستگاه‌های اندروید کامپایل می‌نماید و آن را با کد پایتون شما بسته‌بندی می‌نماید. Buildozer معمولاً از p4a در پس‌قضیه استعمال می‌نماید.
نکات اساسی در امر بسط اندروید با پایتون:

کارایی: در مجموع، نرم افزار‌های مندرج با پایتون ممکن میباشد به اندازه نرم افزار‌های نیتیو درج شده با جاوا یا این که کاتلین از دید تلاش باصرفه نباشند، چون یک لایه مازاد از ترجمه یا این که کادر‌ورک وجود دارااست.
دسترسی به APIهای نیتیو: کادر‌ورک‌هایی مانند Kivy و BeeWare ابزارهایی را برای دسترسی به برخی از APIهای نیتیو اندروید مهیا می‌نمایند، البته ممکن میباشد دسترسی به کل خصوصیت‌های توسعه یافته به سادگی در گویش‌های نیتیو نباشد.
ظواهر و شم نیتیو: نرم افزار‌های Kivy از ویجت‌های سفارشی به کارگیری می‌نمایند، به این ترتیب ممکن میباشد ظواهر و حس متفاوتی نسبت به نرم افزار‌های به طور کاملً نیتیو داشته باشند. BeeWare کوشش می‌نماید تا با به کار گیری از ویجت‌های نیتیو هر پلتفرم، این مورد را حل نماید.
جامعه و اکوسیستم: جامعه و اکوسیستم توسعه و گسترش اندروید با جاوا و کاتلین بسیار بزرگتر و بالغ‌خیس میباشد، براین اساس ممکن میباشد منابع آموزشی و کتابخانه‌های بیشتری برای آنها در دسترس باشد.
چه هنگامی از پایتون برای گسترش اندروید به کارگیری کنیم؟

زمانی که می خواهید یک نرم افزار چندسکویی با یک کدبیس واحد بسازید.
زمانی که دسته شما تجربیات بیشتری در پایتون دارااست و میخواهید از این علم استعمال نمائید.
برای ایجاد کرد مثال‌های نخستین سریع یا این که نرم افزار‌های داخلی.
برای نرم افزار‌هایی که رابط کاربری بسیار سفارشی دارا هستند (Kivy).
زمانی که میخواهید ظواهر و حس نیتیو را در کنار چندسکویی بودن داشته باشید (BeeWare).
در صورتی‌که غرض اساسی شما گسترش نرم افزار‌های اندروید با شایسته ترین تلاش و دسترسی بدون نقص به تک تک APIهای نیتیو میباشد، یادگیری جاوا یا این که کاتلین همچنان پیشنهاد می شود. ولی در شرایطی که چندسکویی بودن و سهولت توسعه و گسترش با پایتون برای شما حق تقدم دارااست، کادر‌ورک‌هایی مانند Kivy و BeeWare مورد‌های بسیار خیر می‌باشند.

گویش اپ نویسی اندروید با لوآ Lua
قابلیت گسترش نرم افزار‌های اندروید با به کارگیری از گویش اپ‌نویسی Lua نیز وجود دارااست، البته شیوه آن شبیه پایتون، از روش قاب‌ورک‌ها و موتورهای بازی میباشد که از Lua تحت عنوان گویش اسکریپت‌نویسی به کار گیری می‌نمایند. به صورت بی واسطه نمی‌توانید از Lua برای ایجاد کرد نرم افزار‌های اندروید با تعامل بدون واسطه با Android SDK به کار گیری نمائید.

قاب‌ورک‌ها و موتورهای بازی اساسی برای گسترش نرم افزار اندروید با Lua:

Corona SDK (Solar2D): این یک موتور بازی توانا و بدون پول میباشد که از Lua تحت عنوان لهجه اسکریپت‌نویسی اساسی خویش به کار گیری می‌نماید. با Corona SDK می توانید نرم افزار‌های گوشی (اندروید و iOS)، بازی‌ها و حتی نرم افزار‌های دسکتاپ بسازید. این SDK تیم‌ای از APIهای توانمند برای مدیر گرافیک، صدا، ورودی مخاطب، کانال‌سازی و غیره ارائه میدهد.
Gideros Mobile: یک موتور بازی متن‌گشوده و بدون‌پول دیگر میباشد که از Lua برای بسط نرم افزار‌های گوشی و بازی‌ها برای اندروید و iOS به کارگیری می‌نماید. Gideros تمرکز بر سرعت و سهولت به کارگیری دارااست و یک IDE (اطراف گسترش یکدست) نیز ارائه می دهد.
Löve2D: یک قاب‌ورک مجانی و متن‌گشوده برای تشکیل داد بازی‌های 2D که از Lua استعمال می‌نماید. اگرچه در مرتبه اولیه برای بازی پیاده سازی گردیده‌است، ولی می‌قدرت از آن برای تشکیل داد نرم افزار‌های معمولی‌خیس اندروید نیز بهره برد. برای استقرار روی اندروید، معمولاً نیاز به به کارگیری از ابزارها و فرآیندهای خاصی دارااست.
طرز کارکرد:

درین نحوه، شما از Lua برای تایپ کردن منطق و کردار نرم افزار خویش در درون قاب‌ورک یا این که موتور بازی به کارگیری می کنید. این قاب‌ورک یا این که موتور بازی مسئولیت تعامل با APIهای نیتیو اندروید، رئیس چرخه حیات نرم افزار و رندر کردن رابط کاربری را بر ذمه داراست.

مزایای توسعه و گسترش اندروید با Lua:

یادگیری آسوده: Lua یک لهجه اسکریپت‌نویسی بی آلایش و مدل میباشد که یادگیری آن نسبتاً سهل وآسان میباشد.
سرعت گسترش: به جهت آسانی و پویایی Lua، گسترش میتواند سریع‌خیس پیش برود، به خصوص برای مثال‌سازی اول و بازی‌ها.
چندسکویی: کادر‌ورک‌هایی مانند Corona SDK و Gideros به شما قابلیت و امکان میدهند با یک کدبیس واحد برای اندروید و iOS نرم افزار بسازید.
جامعه: Corona SDK و Gideros دولت ها فعال و منابع آموزشی خیر دارا‌هستند.
معایب گسترش اندروید با Lua:

کوشش: برای نرم افزار‌های بغرنج با رابط کاربری هنگفت یا این که محاسبات زیاد، کارایی ممکن میباشد به اندازه نرم افزار‌های نیتیو با صرفه نباشد.
دسترسی به APIهای نیتیو: دسترسی بدون واسطه به تک تک APIهای نیتیو اندروید ممکن میباشد محصور باشد و شما به APIهای ارائه گردیده بوسیله قاب‌ورک متعلق خواهید بود.
اکوسیستم: اکوسیستم Lua برای پیشرفت نرم افزار‌های تلفن همراه به اندازه لهجه‌های نیتیو یا این که حتی پایتون و JavaScript تعالی و متنوع وجود ندارد.
محدودیت در رابط کاربری نیتیو: کادر‌ورک‌ها معمولاً از کامپوننت‌های UI سفارشی خویش به کار گیری می‌نمایند، بدین ترتیب ممکن میباشد ظواهر و شم تماماً نیتیو نداشته باشند.
چه وقتی از Lua برای بسط اندروید به کارگیری کنیم؟

بسط بازی: Lua یک گزینش دوست داستنی برای بسط بازی‌های تلفن همراه میباشد، به خصوص با به کارگیری از موتورهایی مانند Corona SDK و Gideros.
مثال‌سازی سریع: آسانی Lua آن را برای تشکیل داد مثال‌های اول و تست ایده‌ها مطلوب می‌نماید.
نرم افزار‌های مطابق محتوا: برای نرم افزار‌هایی که بیشتر بر ارائه محتوا تمرکز دارا‌هستند و نیاز به تعاملات غامض نیتیو ندارند.
گروه مجرب Lua: در صورتی دسته شما تجارب قابل توجهی در Lua داراست، به کارگیری از آن قادر است منفعت‌وری را ارتقا دهد.
در غایت، گزینش Lua برای گسترش اندروید بستگی به نوع نرم افزار، نیازهای عملکردی، تجارب مجموعه و حق تقدم‌های پروژه شما داراست. در‌صورتی‌که مقصود اساسی تشکیل داد یک نرم افزار با رابط کاربری بغرنج و تلاش بالا با دسترسی بی نقص به آحاد خصوصیت‌های نیتیو اندروید میباشد، لهجه‌های نیتیو (جاوا یا این که کاتلین) معمولاً تعیین بهتری می باشند. البته برای بازی‌ها و نرم افزار‌های خاص، Lua از روش قاب‌ورک‌های مو جود میتواند یک مورد کارآمد باشد.

گویش نرم‌افزار نویسی اندروید با HTML5 + CSS + JavaScript
شما می توانید با به کار گیری از HTML5، CSS و JavaScript برای اندروید نرم افزار بسازید. این راه معمولاً از روش قاب‌ورک‌ها یا این که تکنولوژی‌های هیبریدی اعمال می شود. در‌این طریق، شما در واقع یک نرم افزار اینترنت می‌سازید که داخل یک کانتینر نیتیو (Native Container) ایفا می گردد.

نظرات این مطلب

تعداد صفحات : 1

درباره ما
موضوعات
آمار سایت
  • کل مطالب : 795
  • کل نظرات : 0
  • افراد آنلاین : 1
  • تعداد اعضا : 0
  • بازدید امروز : 120
  • بازدید کننده امروز : 0
  • باردید دیروز : 327
  • بازدید کننده دیروز : 0
  • گوگل امروز : 0
  • گوگل دیروز : 0
  • بازدید هفته : 962
  • بازدید ماه : 1241
  • بازدید سال : 5920
  • بازدید کلی : 39486
  • <
    پیوندهای روزانه
    اطلاعات کاربری
    نام کاربری :
    رمز عبور :
  • فراموشی رمز عبور؟
  • خبر نامه


    معرفی وبلاگ به یک دوست


    ایمیل شما :

    ایمیل دوست شما :



    کدهای اختصاصی